Warunki udziału w postępowaniu stanowią jedną z najistotniejszych instytucji w systemie zamówień publicznych. Właściwe zastosowanie przepisów dotyczących stawiania warunków wykonawcom oraz sposobu oceny spełniania tych warunków sprawia często podmiotom zobowiązanych do stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych wiele problemów. Prawidłowe zastosowanie ustawowych regulacji dotyczących warunków udziału w postępowaniu wzmacnia w sposób bardzo istotny prawdopodobieństwo dokonania wyboru przez zamawiających takich wykonawców, którzy będą dawać gwarancję prawidłowego, tzn. zgodnego z oczekiwaniami zamawiających wykonania przedmiotu zamówienia.

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego

Zgodnie z art. 22 ust. 1 pzp o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy:

  • nie podlegają wykluczeniu,
  • spełniają warunki udziału w postępowaniu, o ile zostały one określone przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu lub w zaproszeniu do potwierdzenia zainteresowania.

Zamawiający określa warunki udziału w postępowaniu oraz wymagane od wykonawców środki dowodowe w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności (art. 22 ust. 1a pzp).

Warunki udziału w postępowaniu mogą dotyczyć:

  • kompetencji lub uprawnień do prowadzenia określonej działalności zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów,
  • sytuacji ekonomicznej lub finansowej,
  • zdolności technicznej lub zawodowej (art. 22 ust. 1b pzp).

Rola i znaczenie warunków

Rolę i znaczenie warunków udziału w postępowaniu potwierdza w swoim orzecznictwie wielokrotnie Krajowa Izba Odwoławcza. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 19 maja 2011r. (sygn. akt KIO 978/11) Izba wskazała, że „(…) ustalenie warunków udziału w postępowaniu, w tym opisu oceny sposobu spełniania tych warunków jest jedną z najważniejszych czynności zamawiających, którzy zobowiązani są do określenia tych warunków w sposób dostatecznie jasny i precyzyjny, by zarówno wykonawcy zainteresowani udziałem w postępowaniu jak i sami zamawiający dokonując oceny spełniania tych warunków mogli ją przeprowadzić na zasadzie zerojedynkowej (inaczej określanej jako zasada „spełnia – nie spełnia”). W oczywisty sposób warunki udziału w postępowaniu ustalone przez zamawiających i wymagane przez nich dokumenty, wpływają na krąg wykonawców, który może się ubiegać o zamówienie – zawężając go w mniejszym lub większym stopniu, co jest dopuszczalne w granicach wyznaczonych wymaganie przepisu art. 22 ust. 4 wskazującego na konieczność powiązania i proporcjonalności opisu sposobu dokonania oceny spełniania tych warunków z przedmiotem zamówienia. Na zamawiających ciąży przy tym obowiązek zapewnienia by te warunki podmiotowe pozwalały na wyłonienie wykonawcy dającego rękojmię należytego wykonania zamówienia, nie naruszając przy tym zasady równego traktowania wykonawców czy zasady uczciwej konkurencji. Jednocześnie z uwagi na obowiązującą zasadę pisemności, opis sposobu dokonania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu, oraz dokumenty żądane w tym celu muszą zostać w sposób wyczerpujący, jasny i precyzyjny opisany przez zamawiających w dokumentach postępowania udostępnionych potencjalnym wykonawcom, gdyż z uwagi na zasadę równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji, przy ich interpretowaniu należy stosować literalną wykładnię odpowiednich postanowień SIWZ lub ogłoszenia o zamówieniu, co zapobiega jakiejkolwiek uznaniowości zamawiających na etapie oceny ich spełniania przez wykonawców, którzy przystąpili już do udziału we wszczętym postępowaniu (…)”.

Cel – realizacja potrzeby zakupowej zamawiającego

Należy oczywiście pamiętać, że ustawowe regulacje dotyczące zamówień publicznych oraz zasady udzielenia zamówień publicznych, w tym zasada uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców (art. 7 ust. 1 pzp) nie rodzą zobowiązania dla zamawiających by dokonać wyboru w taki sposób, by nie doszło do zaspokojenia ich rzeczywistych potrzeb zakupowych. Celem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie jest bowiem przeprowadzenie procedury i wybór wykonawcy sam w sobie, ale dokonanie wyboru takiego wykonawcy, który w sposób najbardziej optymalny będzie w stanie zrealizować potrzebę zakupową zamawiającego.

Na ten problem wielokrotnie w swoim orzecznictwie zwracała uwagę Krajowa Izba Odwoławcza. W tym miejscu warto przytoczyć chociażby tezy z uzasadnienia wyroku Izby z dnia 11 maja 2015r. (KIO 794/15; KIO 800/15). W uzasadnieniu do ww. wyroku Izba wskazała, że „(…) nie można oczekiwać, aby zamawiający kosztem swoich uzasadnionych potrzeb prowadził postępowanie, tak aby zadowolić jak najszersze grono podmiotów. Postępowanie o udzielenie zamówienia ma przede wszystkim zapewnić osiągnięcie celu postępowania, jakim jest zaspokojenie potrzeb zamawiającego. Dopóki w postępowaniu zachowana jest równowaga pomiędzy zasadami uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców a oczekiwaniami zamawiającego, tak co do podmiotu jaki może uzyskać zamówienie, jak i wymaganiami co do przedmiotu świadczenia, wykonawca może jedynie podjąć decyzję o tym czy jest zdolny spełnić wymagania i złożyć ofertę (…)”.

Warunki udziału w postępowaniu stanowią zatem swoiste sito pozwalające zamawiającym na dokonanie wyboru takiego wykonawcy, który będzie w stanie zrealizować ich zamówienie.

Podobne