W nowym roku jednostki samorządu terytorialnego (JST) stoją  przed nowym wyzwaniem – zmianą w zakresie sposobu wyliczania zdolności kredytowej JST. Jedną z konsekwencji zmian jest to, że teraz, mogą się zadłużać jedynie te JST, które cieszą się dobrą sytuacją finansową. Jakie są zalety i wady wprowadzonych zmian?

wskaznik

Co się zmieniło?

Mówiliśmy już o tym, kto sprosta nowym wymaganiom, teraz przyszedł czas na dokonanie oceny zmian. Zmiany ograniczeń w zakresie zaciągania zobowiązań przez jednostki samorządu terytorialnego umożliwiają przede wszystkim zadłużanie się wyłącznie tym JST, które znajdują się w dobrej sytuacji finansowej. Zwiększony będzie także poziom zadłużenia na realizację inwestycji samorządowych, to znaczy, że wysokość zadłużenia będzie uzależniona wyłącznie od potrzeb inwestycyjnych JST i zdolności kredytowej (parametry, które wpływają na zdolność kredytową wymieniłem w poprzednim artykule). Co więcej, wysokość budżetu inwestycyjnego będzie uzależniona od jakości zarządzania budżetem operacyjnym (im wyższy poziom dochodów bieżących i niższy poziom wydatków bieżących, tym wyższa kwota nadwyżki w budżecie bieżącym, która umożliwia zaciągnięcie wyższej kwoty zobowiązań na realizację wydatków inwestycyjnych).

To zmiany na lepsze

Ograniczenia są lepsze od poprzednio obowiązujących, z wielu powodów.

  • Po pierwsze nie limitują poziomu maksymalnego zadłużenia dla jednostek będących w dobrej sytuacji finansowej – jednostka, która posiada stabilne i na wysokim poziomie wyniki operacyjne, a także wysokie dochody z mienia, które w znacznej części finansują wydatki inwestycyjne, będzie mogła zaciągnąć znaczny udział zobowiązań na finansowanie własnego rozwoju,
  • JST, które znajdują się w złej sytuacji finansowej, będą miały znacznie ograniczoną możliwość zaciągnięcia zobowiązań,
  • Ograniczenia te są zbieżne z wytycznymi agencji ratingowych oraz instytucji finansowych, które rzeczywistą zdolność kredytową JST analizują na podstawie wysokości dostępnych środków do dyspozycji na obsługę zadłużenia, a nie maksymalnej kwoty zadłużenia w kontekście dochodów,
  • Z algorytmu szacowania wskaźnika, wyłączona jest obsługa zadłużenia związana z realizacją projektów unijnych,
  • Zgodnie z przyjętą propozycją przez Radę Ministrów wydatki samorządów, przeznaczone na realizację projektów finansowanych z funduszy unijnych, nie będą uwzględniane w algorytmie wyliczeń, o ile unijne dofinansowanie wyniesie co najmniej 60 proc,
  • Nowe ograniczenia wywierają presję na podwyższenie jakości i efektywności funkcjonowania JST i ograniczenie wydatków bieżących.

 Wady algorytmu wyliczeniowego

Zdaniem wielu ekspertów i praktyków samorządowych algorytm wyliczeniowy (przedstawiony powyżej) jednak posiada pewne dysfunkcje.

  • Zamiast dochodów ogółem w mianowniku powinny być dochody bieżące – gdyż w tej sytuacji wysoki poziom dochodów majątkowych oraz funduszy z UE negatywnie wpływa na zdolność kredytową JST,
  • Wydatki odsetkowe negatywnie wpływają na zdolność kredytową samorządów, gdyż są zaliczane zarówno do lewej jak i prawej strony równania,
  • Wadą jest też i to, że do limitu wyznaczania zdolności kredytowej nie zostały włączone przychody z prywatyzacji,
  • Dane do przyjętego modelu opierają się na latach historycznych, które nie odzwierciedlają aktualnej sytuacji finansowej samorządów, jak również wieloletnich prognoz finansowych opracowywanych przez JST,
  • Krytyce poddany jest także limit, wyjątkowo wrażliwy na zmiany koniunktury (dochody bieżące oraz dochody ze sprzedaży mienia) co oznacza, iż w okresie pogorszenia koniunktury może dojść do znaczącego ograniczenia zdolności kredytowej samorządów,
  • Do limitu kosztów obsługi zadłużenia zaliczone zostały także rozchody, które są związane z restrukturyzacją długu JST. Czyli jeśli samorząd będzie chciał zapewnić niskie koszty obsługi zobowiązań i spłacić część zobowiązań o wysokim koszcie zobowiązaniami o niższym koszcie to ta operacja będzie mieć negatywny wpływ na zdolność kredytową JST, mimo, iż dojdzie do obniżenia kosztów finansowych związanych z obsługą zobowiązań.

Podsumowując

Najbliższy rok pokaże na ile wprowadzona zmiana wpłynie na zdolność JST do realizacji ambitnych zadań. Nową perspektywą jest pomoc od Unii Europejskiej, ukierunkowana na dalszą modernizację kraju oraz pokonywanie barier rozwojowych.

Mając na uwadze fakt wejścia w życie nowych regulacji, uzasadnionym jest wdrażanie działań pro oszczędnościowych. Nie powinno być to jednak robione kosztem ograniczeń ilościowych ale poprzez optymalizację cen zakupu towarów i usług, w ramach wdrażania  zaawansowanych metod negocjacji z dostawcami i wykorzystywania narzędzi sprzyjających konkurencyjności składanych ofert.

Podobne